Wat is het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst?

Het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst is een nieuwe wettelijke regeling die vooral gericht is op zelfstandigen met een lager uurtarief. Verdien jij minder dan €38 per uur als zzp’er? Dan kun je straks makkelijker claimen dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst. Wanneer jij een beroep doet op het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst, moet jouw opdrachtgever aantonen dat je daadwerkelijk zelfstandig ondernemer bent. Kan die opdrachtgever dat niet voldoende bewijzen, dan kan de samenwerking juridisch worden gezien als een dienstverband.

Dat betekent dat je mogelijk recht krijgt op bescherming die normaal alleen geldt voor werknemers. Denk bijvoorbeeld aan loondoorbetaling bij ziekte, vakantiedagen en ontslagbescherming. De overheid wil hiermee voorkomen dat werkenden als zelfstandige worden ingehuurd terwijl ze in de praktijk functioneren als gewone werknemer.

Waarom de overheid schijnzelfstandigheid wil aanpakken

De discussie rondom schijnzelfstandigheid speelt al jarenlang. Volgens de overheid zijn er veel situaties waarin zzp’ers weinig vrijheid hebben, nauwelijks ondernemersrisico lopen en sterk afhankelijk zijn van één opdrachtgever. In zulke gevallen lijkt de samenwerking meer op een dienstverband dan op zelfstandig ondernemerschap.

Vooral zelfstandigen aan de onderkant van de arbeidsmarkt zouden hierdoor kwetsbaar zijn. Denk aan sectoren zoals bezorging, zorg, horeca en transport. Het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst moet ervoor zorgen dat deze groep makkelijker bescherming kan krijgen. Tegelijkertijd wil het kabinet opdrachtgevers stimuleren om kritischer te kijken naar hoe zij met zzp’ers samenwerken.

Het uurtarief van €38 betekent niet automatisch einde zzp-schap

Veel zelfstandigen schrokken van het nieuws over de grens van €38 per uur. Toch is het belangrijk om te weten dat dit geen harde grens is. Je mag als zzp’er nog steeds voor minder dan €38 per uur werken. Het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst betekent alleen dat de bewijslast verschuift wanneer jij of een opdrachtgever discussie krijgt over de arbeidsrelatie.

De uiteindelijke beoordeling blijft afhangen van bestaande rechtspraak. Daarbij kijkt een rechter naar zaken zoals gezag, zelfstandigheid en ondernemersrisico. Werk jij bijvoorbeeld zelfstandig, bepaal je zelf hoe je werkt en heb je meerdere opdrachtgevers? Dan kun je ook onder deze grens nog steeds als echte ondernemer worden gezien. De wet verandert dus niet direct de definitie van zelfstandig ondernemerschap, maar maakt discussies hierover wel toegankelijker.

Wat betekent dit concreet voor zzp’ers?

Voor veel zzp’ers brengt deze wet onzekerheid met zich mee. Sommige opdrachtgevers worden voorzichtiger uit angst voor naheffingen of juridische risico’s rondom schijnzelfstandigheid. Daardoor kan het gebeuren dat opdrachtgevers strengere voorwaarden stellen, hogere tarieven eisen of zelfs stoppen met het inhuren van zelfstandigen.

Tegelijkertijd biedt het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst juist extra bescherming wanneer je feitelijk werkt als werknemer zonder de voordelen van een dienstverband. Stel dat je jarenlang fulltime werkt voor één opdrachtgever, verplicht aanwezig moet zijn op vaste tijden en nauwelijks zelfstandig beslissingen kunt nemen. In zo’n situatie kun je mogelijk sterker staan wanneer je aanspraak wilt maken op werknemersrechten.

Wanneer loop je risico op schijnzelfstandigheid?

Niet iedere zzp’er loopt direct risico. Toch zijn er situaties waarin de kans op discussie groter wordt. Dat geldt vooral wanneer jouw werkzaamheden sterk lijken op die van werknemers binnen hetzelfde bedrijf. Ook langdurige samenwerkingen met één opdrachtgever kunnen extra aandacht krijgen.

Belangrijke signalen van mogelijke schijnzelfstandigheid zijn onder andere:

• Je werkt voornamelijk voor één opdrachtgever
• De opdrachtgever bepaalt jouw werktijden en werkwijze
• Je gebruikt materialen of systemen van de opdrachtgever
• Je loopt weinig financieel risico
• Je kunt jezelf niet vrij laten vervangen

Hoe meer van deze situaties van toepassing zijn, hoe groter de kans dat jouw samenwerking juridisch ter discussie komt te staan.

Waarom het belangrijk is om jouw situatie te laten beoordelen

Veel zzp’ers denken dat een goed contract voldoende bescherming biedt. In werkelijkheid kijkt een rechter vooral naar hoe de samenwerking er in de praktijk uitziet. Daarom is het verstandig om niet alleen jouw overeenkomst te controleren, maar ook kritisch te kijken naar de manier waarop je werkt.

Juist nu de overheid schijnzelfstandigheid actiever gaat controleren, is het slim om tijdig advies in te winnen. Daarmee voorkom je dat je later onverwacht in een juridisch conflict terechtkomt met een opdrachtgever of problemen krijgt rondom belastingen en sociale zekerheid. Bovendien geeft het rust wanneer je vooraf weet waar je staat.

Van Vbar naar de nieuwe Zelfstandigenwet

Het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst komt voort uit het eerdere wetsvoorstel Vbar. Dat voorstel moest meer duidelijkheid geven over arbeidsrelaties tussen opdrachtgevers en zelfstandigen. Uiteindelijk heeft het kabinet besloten alleen het onderdeel rondom het rechtsvermoeden door te voeren.

Ondertussen wordt gewerkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet. Die wet moet in de toekomst beter vastleggen wanneer iemand echt zelfstandig ondernemer is. De verwachting is dat deze wet vanaf 2028 ingevoerd wordt. Tot die tijd blijft veel afhangen van bestaande rechtspraak en individuele beoordelingen.

Bereid je als zzp’er goed voor op de nieuwe regels

Het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst gaat waarschijnlijk vanaf 1 juli 2026 gelden. Dat betekent dat opdrachtgevers en zelfstandigen zich nu al voorbereiden op strengere controles rondom schijnzelfstandigheid. Wacht daarom niet af totdat er problemen ontstaan, maar kijk tijdig kritisch naar jouw opdrachten, contracten en manier van werken.

Twijfel je of jouw situatie voldoet aan de regels? Of wil je weten hoe je jouw positie als zelfstandig ondernemer sterker kunt maken? Wij helpen je graag met praktisch advies en een duidelijke beoordeling van jouw arbeidsrelaties. Neem gerust contact met ons op en voorkom verrassingen achteraf.

Veelgestelde vragen over het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst

Wat betekent het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst voor zzp’ers?
Het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst maakt het makkelijker voor zzp’ers met een laag uurtarief om te claimen dat sprake is van een dienstverband. In dat geval moet de opdrachtgever bewijzen dat de samenwerking echt zelfstandig is. Lukt dat niet, dan kunnen werknemersrechten gelden.

Ben ik automatisch werknemer als ik minder dan €38 per uur verdien?
Nee, zeker niet. Het bedrag van €38 per uur is geen harde grens maar een juridisch vermoeden. Uiteindelijk blijft de beoordeling afhangen van de manier waarop jij werkt en hoeveel zelfstandigheid je daadwerkelijk hebt.

Wat is schijnzelfstandigheid precies?
Van schijnzelfstandigheid is sprake wanneer iemand officieel als zzp’er werkt, maar in de praktijk functioneert als werknemer. Denk bijvoorbeeld aan verplichte werktijden, aansturing door een leidinggevende en afhankelijkheid van één opdrachtgever. In zulke situaties kan een arbeidsrelatie juridisch worden gezien als een dienstverband.

Kan ik nog wel als zzp’er blijven werken?
Ja, absoluut. De overheid verbiedt zelfstandig ondernemerschap niet. Wel worden opdrachtgevers en zzp’ers kritischer beoordeeld wanneer sprake lijkt van schijnzelfstandigheid. Goede afspraken en echte zelfstandigheid blijven daarom belangrijk.

Wanneer gaat de wet in?
De beoogde ingangsdatum van het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst is 1 juli 2026. De wet geldt waarschijnlijk ook voor bestaande opdrachten die op dat moment nog lopen. Daardoor is het verstandig om jouw situatie nu al te laten beoordelen.