Geen boetes voor schijnzelfstandigheid in 2026, maar wel handhaving

Het kabinet heeft besloten om ook in 2026 geen verzuimboetes voor schijnzelfstandigheid op te leggen. Deze zogenoemde ‘zachte landing’ geeft ondernemers en opdrachtgevers extra tijd om hun werkwijze aan te passen. Dat klinkt geruststellend, maar het is belangrijk om te begrijpen dat handhaving gewoon doorgaat. De Belastingdienst mag controleren en kan bij schijnzelfstandigheid nog steeds naheffingen loonbelasting en premies opleggen. De afwezigheid van boetes voor schijnzelfstandigheid betekent dus niet dat alles wordt gedoogd of genegeerd.

Waarom stelt het kabinet boetes voor schijnzelfstandigheid uit?

De belangrijkste reden voor het uitstel is het gebrek aan duidelijke wetgeving. Zowel ondernemers als politici geven aan dat de huidige regels te veel leunen op rechterlijke uitspraken en interpretaties. Zolang nieuwe wetten zoals de VBAR en de Zelfstandigenwet nog niet zijn uitgewerkt, wil de Tweede Kamer ondernemers niet confronteren met directe boetes voor schijnzelfstandigheid. Het doel is om eerst duidelijkheid te creëren, zodat iedereen weet waar hij aan toe is en eerlijke keuzes kan maken.

Wat doet de Belastingdienst bij schijnzelfstandigheid bij zzp’ers?

In 2026 begint de Belastingdienst bij een vermoeden van schijnzelfstandigheid meestal met een bedrijfsbezoek bij zzp’ers. Tijdens zo’n bezoek wordt gekeken hoe de werkrelatie in de praktijk is ingericht en krijg je uitleg over de risico’s. In deze fase volgt hooguit een waarschuwing. Wil de Belastingdienst naheffingen opleggen, dan is een boekenonderzoek nodig. Dat blijft een zwaarder middel, maar het wordt zeker niet uitgesloten. Bij opzet of grove nalatigheid kan zelfs een boete voor schijnzelfstandigheid in de vorm van een vergrijpboete worden opgelegd.

Schijnzelfstandigheid: wanneer loop je risico?

Veel ondernemers denken dat schijnzelfstandigheid alleen speelt bij langdurige samenwerkingen, maar dat is te simpel. De beoordeling gaat altijd over het totaalplaatje. Denk aan wie bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd, of iemand zich kan laten vervangen en of er ondernemersrisico wordt gelopen. Werkt een zzp’er structureel binnen je organisatie en lijkt de situatie sterk op loondienst, dan neemt het risico toe. Juist daarom is het slim om niet alleen naar contracten te kijken, maar vooral naar de praktijk.

Praktijkvoorbeeld: hoe een goedbedoelde samenwerking mis kan gaan

Stel je voor: een groeiend marketingbureau huurt een zzp’er in voor contentcreatie. De samenwerking start als tijdelijke opdracht, maar na een jaar werkt de zzp’er nog steeds elke week vaste dagen op kantoor. De tarieven zijn vergelijkbaar met die van werknemers en vervanging is in de praktijk niet toegestaan. Hoewel niemand kwade bedoelingen heeft, kan de Belastingdienst dit zien als schijnzelfstandigheid van de zzp’er. In zo’n geval zijn boetes voor schijnzelfstandigheid in 2026 misschien nog niet aan de orde, maar naheffingen wel. Dit voorbeeld laat zien hoe belangrijk het is om tijdig te evalueren.

Wat verandert er ten opzichte van eerdere jaren?

Sinds 1 januari 2025 mag de Belastingdienst weer naheffingen opleggen met terugwerkende kracht tot die datum. In 2025 en 2026 geldt de zachte landing zonder verzuimboetes voor schijnzelfstandigheid, maar dat venster sluit ooit. Nieuw is dat vergrijpboetes mogelijk zijn bij bewezen opzet of grove schuld. Dat betekent dat bewust misbruik maken van constructies steeds risicovoller wordt. Voor ondernemers die te goeder trouw handelen, blijft er ruimte om aan te passen en te verbeteren.

Hoe kun je boetes voor schijnzelfstandigheid in de toekomst voorkomen?

Voorkomen begint bij inzicht. Zorg dat je weet hoe de Belastingdienst kijkt naar werkrelaties en laat contracten én werkwijze toetsen. Een goede analyse laat zien waar risico’s zitten en welke aanpassingen nodig zijn. Denk aan het verduidelijken van resultaatverplichtingen, het vergroten van ondernemersvrijheid of het aanpassen van de duur van opdrachten. Door dit nu al goed te regelen, voorkom je later discussies, naheffingen en uiteindelijk boetes voor schijnzelfstandigheid.

Gebruik 2026 om risico’s te beperken

De uitstel van boetes voor schijnzelfstandigheid in 2026 geeft ademruimte, maar geen vrijbrief. De Belastingdienst blijft handhaven en naheffingen blijven mogelijk. Door nu te investeren in duidelijke afspraken en een juiste inrichting van werkrelaties, voorkom je problemen in de toekomst. Wil je weten waar jij staat en hoe je risico’s verkleint? Neem dan direct contact met ons op voor een persoonlijk adviesgesprek en voorkom verrassingen achteraf.

Veelgestelde vragen over boetes voor schijnzelfstandigheid

Krijg ik in 2026 echt geen boete voor schijnzelfstandigheid?
In 2026 worden geen verzuimboetes voor schijnzelfstandigheid opgelegd. Dat betekent dat je bij een eerste constatering geen standaardboete krijgt. Wel kan de Belastingdienst waarschuwingen geven en naheffingen opleggen. Bij opzet of grove schuld zijn vergrijpboetes nog steeds mogelijk.

Wat is het verschil tussen een verzuimboete en een vergrijpboete?
Een verzuimboete is bedoeld voor administratieve fouten of nalatigheid zonder kwade opzet. Een vergrijpboete wordt opgelegd bij bewust fout handelen of ernstige nalatigheid. In 2026 zijn verzuimboetes voor schijnzelfstandigheid uitgesteld, maar vergrijpboetes blijven bestaan.

Wanneer ziet de Belastingdienst een zzp’er als schijnzelfstandig?
Dat hangt af van meerdere factoren, zoals gezag, duur van de opdracht en ondernemersrisico. Er wordt altijd gekeken naar de feitelijke situatie en niet alleen naar het contract. Als de samenwerking sterk lijkt op loondienst, kan er sprake zijn van schijnzelfstandigheid van de zzp’er.

Kan ik naheffingen krijgen zonder boete voor schijnzelfstandigheid?
Ja, dat kan. Ook zonder boetes voor schijnzelfstandigheid mag de Belastingdienst loonbelasting en premies naheffen. Dit kan zelfs met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025. Daarom is het belangrijk om risico’s tijdig in kaart te brengen.